جريان صلح حديبيه اتفاق افتاد ، رسول خدا ص نيروهاى متفرق را يك جا جمع كرد تا بتواند دعوت خود را به نتيجه برساند . عيسى ع بعد از آنكه يقين كرد كه دعوتش در بين بنى اسرائيل - يا همه و يا حد اقل اكثريت آنان - پيشرفتى ندارد و به نتيجه نمىرسد و فهميد كه بنى اسرائيل به هيچ وجه از كفر خود دست بر نمىدارند و از سوى ديگر اگر ميدان را به دست آنها بدهد دعوتش به كلى باطل و گرفتارىها بيشتر مىشود ، براى بقاى دعوتش اين نقشه را طرح كرد كه از آنان يارى بخواهد و به اين وسيله دوست را از دشمن جدا كند ، حواريون حاضر شدند آن جناب را يارى دهند و به اين وسيله مؤمنين از كفار جدا و دوستان از دشمنان متمايز شدند و با انتشار دعوت و اقامه حجت ، ايمان بر كفر غالب گشت هم چنان كه خداى تعالى يارى همين چند نفر حوارى را به رخ همه انسانها كشيده مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصارَ اللَّه ، كَما قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوارِيِّينَ مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّه ، قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه ، فَآمَنَتْ طائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ ، وَكَفَرَتْ طائِفَةٌ ، فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلى عَدُوِّهِمْ ، فَأَصْبَحُوا ظاهِرِينَ » « 1 » . در آيه مورد بحث انصار را به قيد « الى اللَّه » مقيد كرد و اين بدان خاطر بود كه بهتر و نافذتر تشويق و تحريك كرده باشد . و غرض اصلى آن جناب هم از اين استفهام همين تشويق بوده . و نظير اين قيد در قرآن كريم آنجا كه مسلمانان را دعوت مىكند به دادن قرض و انفاق به مستمندان آمده ، مىفرمايد : « مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّه قَرْضاً حَسَناً . » « 2 » كلمه « الى اللَّه » كه اصطلاحا ظرف خوانده مىشود متعلق است به كلمه « انصارى » ، خواهى گفت كه اگر ماده « نصرت » به خودى خود متعدى است و در گرفتن مفعول نيازى به حرف « الى » ندارد ، پس چرا در اينجا با حرف « الى » متعدى شده ؟ در پاسخ مىگوئيم : درست است ، و ليكن نصرت در خصوص اين مورد ، متضمن معناى سلوك و رفتن و يا پيمودن و امثال آن نيز هست ، هم چنان كه ابراهيم خليل آنجا كه خواست بگويد : « من تنها براى خدا كار كرده و دين او را يارى مىكنم » بنا به حكايت قرآن فرموده : « إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ » « 3 » .

--> ( 1 ) هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، ياران دين خدا باشيد ، هم چنان كه عيسى بن مريم به حواريين گفت : چه كسى مرا در راه خدا ياور است ؟ حواريون گفتند : مائيم ياوران خدا ، در نتيجه اين همبستگى جمعى از بنى اسرائيل ايمان آورده و گروهى كافر شدند و ما آنهايى را كه ايمان آوردند ، عليه دشمنشان يارى كرديم در نتيجه دشمن را تحت الشعاع خود گرفته بر او غالب شدند « سوره صف ، آيه 14 » . ( 2 ) آن كيست كه به خدا قرض الحسنه بدهد « سوره بقره ، آيه 245 » . ( 3 ) من به سوى پروردگارم مىروم و او به زودى مرا راهنمايى خواهد كرد « سوره صافات ، آيه 99 » .